Nederland wacht

Met verbazing en ergernis volg ik de Nederlandse politiek. Het land staat stil. Noch het kabinet, noch het parlement regeren het land. Wat ik zie en hoor gaat nergens over. Asiel lijkt mij echt geen onhanteerbaar probleem, ook geen natuurverschijnsel, er wordt een probleem van gemaakt. Maak het groot en je hoeft niets te doen aan die andere problemen die er al zijn en er nog aan staan te komen. Zo lijkt het. Hoe komt dat?

In de rouw

Wereldwijd zien we een grote beweging naar behoudend denken. Mensen zijn blijkbaar bang iets te verliezen. Misschien is de wereld wel in rouw om wat al verloren is gegaan en nooit meer terug zal komen. Rechts populisme lijkt een rechtvaardiging van woede die uitbarst als ontkenning niet meer ontkent kan worden. Staan we stil, wachten we met in beweging komen totdat de rouw over is?

Rituelen van leegte

Hoe werkt dat in de Nederlandse politiek? Na de laatste verkiezingen zijn Rob Jetten en Hernri Bontenbal optimistisch begonnen aan een nieuw politiek elan, een politiek van waarden en normen, van respect voor elkaar, het goede voorbeeld. Veel is daar nu niet meer van over. De politiek van het midden ligt er bij als een grote gapende leegte.

We kunnen niet goed tegen leegte. Leegte schuurt, vraagt om opgevuld te worden, maar waarmee? De praattafels van de talkshows zijn het beschamende voorbeeld van die leegte, een rituele dans van vooringenomen standpunten, versleten meningen en minzame lachjes van beter weten.

Het moreel kompas

Naar mijn idee zit het meeste verdriet bij de VVD. Het lijkt een partij in doodstrijd, in existentële crisis. Geen domme mensen daar, ze weten dondersgoed dat het neo-liberalisme van de afgelopen 20 jaar de samenleving heeft leeg geplukt, ontworteld en uiteengereten. Maar liever een extreme vlucht naar voren dan een mea culpa.

De VVD weet ook dondersgoed dat op links geen kiezers zijn te halen. Die zijn redelijk stabiel en trouw aan hun denken en partijen. Als Wilders de VVD verlaat begint de grote rechtse strijd om wat wel en niet gezegd mag worden. De christelijke deksel op de beerput gaat eraf. De drek spuit meters hoog. De media wentelen zich als varkens in de modder. Het morele kompas draait dol en wordt betekenisloos. Ik zie dat als de moeder van alle crisissen, de betekeniscrisis. Wat heeft nog waarde? Wat is fundamenteel weerloos, tegen wat en wie?

De strijd op ‘rechts’

De rouw en woede om wat verloren is gegaan en wat nog als verlies dreigt te komen, manifesteert zich als een leegloop van de VVD naar kleine rechtse partijen. Die buitelen over elkaar heen en jagen elkaar op, de een nog extremer dan de andere. Echte liberalen zouden blij moeten zijn verlost te zijn van die opportunisten, baantjesjagers, amorele geldwolven en zelfvoldane ego’s. Maar de liberale waarde van Thorbecke is weerloos tegen de angst voor verlies en die huilt met de wolven.

En daar staan we dan, stil, we wachten, gegijzeld door een VVD in doodsnood. De VVD regeert niet, de VVD vecht tegen wat zij zelf heeft voortgebracht, de vergroting van haar eigen opportunisme en meedogenloze anti-sociale visie.

En de andere partijen? Alles van waarde is weerloos. Lucebert zei het zo treffend.